غربالگری سرطان روده بزرگ میتواند بیماری را پیش از بروز علائم جدی و در مراحل قابلدرمان شناسایی کند؛ زمانی که حتی ممکن است فرد از وجود آن بیخبر باشد. انجام آزمایشهای غربالگری در زمان مناسب علاوه بر تشخیص زودهنگام سرطان به شناسایی و برداشتن پولیپهای پیشسرطانی نیز کمک میکند. سن، سابقه خانوادگی و شرایط جسمی هر فرد در انتخاب روش و زمان شروع غربالگری موثر است. در این مقاله با راهنماییهای دکتر امیرحسین امامی میبدی درباره روشهای غربالگری، سن مناسب شروع و افراد نیازمند بررسی زودتر صحبت میکنیم.
چه کسانی به غربالگری سرطان روده بزرگ نیاز دارند؟
غربالگری سرطان روده بزرگ برای افراد بدون علامت نیز اهمیت دارد؛ زیرا پولیپها و تغییرات پیشسرطانی ممکن است سالها بدون نشانه باقی بمانند پس زمان شروع و فاصله بین بررسیها براساس سن، سابقه خانوادگی و میزان خطر هر فرد تعیین میشود.
- افراد ۴۵ سال به بالا، حتی در صورت نداشتن علائم
- افرادی که سابقه خانوادگی سرطان روده بزرگ یا پولیپ پیشسرطانی دارند.
- مبتلایان به بیماریهای التهابی روده مانند کولیت اولسراتیو و کرون
- افرادی که پیشتر پولیپ روده یا سرطان روده بزرگ داشتهاند.
- افراد دارای سندرمهای ارثی مانند لینچ یا پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی
- افرادی که به علت سابقه پرتودرمانی شکم یا لگن در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
- کسانی که دچار علائمی مانند خون در مدفوع، تغییر مداوم اجابت مزاج یا کاهش وزن بیدلیل هستند؛ البته این افراد به ارزیابی تشخیصی نیاز دارند، نه صرفا غربالگری
برای دریافت مشاوره از دکتر امیر حسین امامی میبدی فرم مشاوره زیر را پر کنید.
روشهای غربالگری سرطان روده بزرگ
روشهای غربالگری سرطان روده بزرگ شامل آزمایشهای مدفوع، بررسیهای آندوسکوپی و تصویربرداری است که انتخاب روش مناسب به سن، سابقه خانوادگی، شرایط جسمی و میزان خطر ابتلا در هر فرد بستگی دارد.
کولونوسکوپی
کولونوسکوپی یکی از کاملترین روشهای غربالگری است که امکان مشاهده مستقیم تمام بخشهای روده بزرگ و رکتوم را فراهم میکند. در این روش، پزشک میتواند پولیپهای مشکوک را همان زمان بردارد یا از بافتهای غیرطبیعی نمونهبرداری کند. این بررسی به آمادهسازی روده و دریافت داروی آرامبخش نیاز دارد.
نکته: فاصله تکرار کولونوسکوپی براساس نتیجه آزمایش و سطح خطر فرد تعیین میشود.
آزمایش خون مخفی در مدفوع
در این آزمایش، نمونه مدفوع از نظر وجود مقادیر بسیار کم و غیرقابلمشاهده خون بررسی میشود. خون مخفی میتواند یکی از نشانههای پولیپ یا سرطان روده بزرگ باشد؛ اما نتیجه مثبت همیشه به معنای ابتلا به سرطان نیست. این روش ساده و غیرتهاجمی است و در منزل نیز قابل انجام خواهد بود.
آزمایش ایمونوشیمیایی مدفوع یا FIT
آزمایش FIT با استفاده از آنتیبادیها، وجود خون انسانی در مدفوع را شناسایی میکند و به محدودیت غذایی خاصی نیاز ندارد. این آزمایش برای افراد با خطر متوسط، روشی ساده و قابلدسترس محسوب میشود و اغلب باید بهصورت سالانه انجام گیرد. مثبت شدن نتیجه میتواند ناشی از پولیپ، سرطان یا بعضی مشکلات دیگر دستگاه گوارش باشد که برای مشخص شدن علت، انجام کولونوسکوپی ضروری است.
آزمایش DNA مدفوع
در آزمایش DNA مدفوع، علاوه بر خون مخفی، تغییرات ژنتیکی مرتبط با پولیپهای پیشسرطانی و سرطان روده بزرگ بررسی میشود. نمونهگیری در منزل انجام میشود و نیازی به ورود ابزار به روده ندارد. این آزمایش باید در فاصلههای زمانی مشخص تکرار شود و برای همه افراد، بهویژه افراد پرخطر، گزینه مناسبی نیست. در صورت مشاهده نتیجه مثبت، کولونوسکوپی برای بررسی دقیقتر انجام خواهد شد.
سیگموئیدوسکوپی انعطافپذیر
در سیگموئیدوسکوپی، بخش انتهایی روده بزرگ و رکتوم با استفاده از یک لوله باریک و انعطافپذیر مشاهده میشود. این روش میتواند پولیپ، التهاب یا ضایعات مشکوک موجود در این قسمتها را شناسایی کند. ازآنجاکه تمام روده بزرگ بررسی نمیشود، ممکن است بعضی ضایعات بخشهای بالاتر دیده نشوند و در صورت یافتن مورد غیرطبیعی، پزشک انجام کولونوسکوپی کامل را توصیه میکند.
کولونوگرافی با سیتیاسکن
کولونوگرافی با سیتیاسکن که به آن کولونوسکوپی مجازی نیز گفته میشود، تصاویر دقیقی از روده بزرگ و رکتوم تهیه میکند. این روش به ورود کولونوسکوپ به سراسر روده و دریافت داروی آرامبخش نیاز ندارد؛ بااینحال، پاکسازی روده پیش از آن ضروری است و امکان نمونهبرداری یا برداشتن پولیپ حین تصویربرداری وجود ندارد بنابراین در صورت مشاهده ضایعه مشکوک، انجام کولونوسکوپی لازم خواهد بود.
دقت داشته باشید که انتخاب میان این روشها برای همه افراد یکسان نیست. دکتر امیرحسین امامی میبدی با بررسی سن، سوابق پزشکی و خانوادگی و عوامل خطر هر فرد، روش و فاصله زمانی مناسب غربالگری را مشخص میکنند.
منبع: مؤسسه ملی سرطان آمریکا و مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها
مقایسه روشهای غربالگری سرطان روده بزرگ؛ کدام روش مناسبتر است؟
هر یک از آزمایشهای غربالگری سرطان روده بزرگ از نظر نحوه انجام، میزان آمادگی، فاصله تکرار و قدرت تشخیص تفاوتهایی دارند که انتخاب روش مناسب باید براساس سن، میزان خطر ابتلا، سابقه پزشکی و نظر پزشک انجام شود.
| روش غربالگری | نحوه بررسی | فاصله زمانی رایج |
|---|---|---|
| کولونوسکوپی | مشاهده کامل روده بزرگ و رکتوم | هر ۱۰ سال |
| آزمایش FIT | بررسی خون مخفی در مدفوع | سالانه |
| آزمایش خون مخفی در مدفوع | شناسایی مقادیر اندک خون در مدفوع | سالانه |
| آزمایش DNA مدفوع | بررسی خون مخفی و تغییرات ژنتیکی | هر ۱ تا ۳ سال |
| سیگموئیدوسکوپی | مشاهده رکتوم و بخش انتهایی روده بزرگ | هر ۵ سال |
| کولونوگرافی با سیتیاسکن | تصویربرداری از روده بزرگ و رکتوم | هر ۵ سال |
برای دریافت نوبت از دکتر امیرحسین امامی میبدی با شماره مطب تماس بگیرید.
بهترین سن برای غربالگری سرطان روده بزرگ
برای افراد بدون علامت و با خطر متوسط، غربالگری سرطان روده بزرگ از ۴۵ سالگی آغاز میشود. ادامه غربالگری تا ۷۵ سالگی توصیه میشود البته نوع آزمایش و فاصله تکرار آن به نتیجه بررسی قبلی، وضعیت سلامتی و نظر پزشک بستگی دارد. در سنین ۷۶ تا ۸۵ سال نیز تصمیمگیری باید براساس شرایط جسمی، سابقه غربالگری و مزایای احتمالی آن برای هر فرد انجام شود.
افرادی که سابقه خانوادگی سرطان روده بزرگ یا پولیپهای پیشسرطانی دارند به بیماریهای التهابی روده مبتلا هستند یا سندرمهای ارثی مرتبط با این سرطان را دارند، ممکن است به غربالگری پیش از ۴۵ سالگی نیاز داشته باشند. سن شروع و فاصله بررسیها در این افراد یکسان نیست و باید پس از ارزیابی دقیق عوامل خطر توسط پزشک تعیین شود.
در این ویدیو، دکتر امیرحسین امامی میبدی بهترین متخصص سرطان روده در تهران درباره روشهای تشخیص سرطان روده بزرگ و اهمیت شناسایی زودهنگام آن توضیح میدهند.
تشخیص سرطان روده بزرگ
آمادگیهای لازم برای غربالگری سرطان روده بزرگ
آزمایشهای تهاجمیتر مانند کولونوسکوپی میتوانند خطرات و عوارض جانبی بیشتری را به همراه داشته باشد. در مقابل، آزمایشهای کمتر تهاجمی مانند تستهای مدفوع میتوانند گزینههای بهتری باشند. این مورد بسته به صلاح دید متخصص مشخص میشود اما در هر صورت برای انجام آزمایشهای غربالگری برخی آمادگیها لازم است که در ادامه به آن اشاره میکنیم:
- برخی از آزمایشها مانند کولونوسکوپی نیاز به آمادگی خاصی دارند فقط روده باید به طور کامل پاکسازی شود.
- آزمایشهایی که ممکن است درد یا ناراحتی ایجاد کنند، ممکن است نیاز به آرامبخش داشته باشند. این نکته باید در انتخاب آزمایش مدنظر قرار گیرد.
- برخی آزمایشها ممکن است نیاز به مراقبتهای اضافی پس از انجام داشته باشند. برای مثال، در صورت شناسایی پولیپها یا مشکلات دیگر ممکن است نیاز به اقدامات لازم برای درمان سرطان روده بزرگ باشد.
نتیجه آزمایش غربالگری سرطان روده بزرگ
نتیجه آزمایش غربالگری سرطان روده بزرگ ممکن است طبیعی، غیرطبیعی یا نیازمند بررسی بیشتر باشد. نتیجه طبیعی به این معناست که در آزمایش انجامشده نشانهای از خون مخفی، پولیپ یا ضایعه مشکوک مشاهده نشده است؛ بااینحال، غربالگری باید در زمان توصیهشده تکرار شود.
غیرطبیعی بودن نتیجه نیز الزاما به معنای ابتلا به سرطان نیست و میتواند دلایل دیگری مانند پولیپ یا خونریزی گوارشی داشته باشد در چنین شرایطی پزشک برای تشخیص دقیقتر انجام کولونوسکوپی، نمونهبرداری یا بررسیهای تکمیلی را توصیه میکند.
برای دریافت مشاوره از دکتر امیر حسین امامی میبدی فرم مشاوره زیر را پر کنید.
چه زمانی بعد از غربالگری به کولونوسکوپی نیاز است؟
اگر نتیجه آزمایشهای مدفوعی مانند FIT، خون مخفی در مدفوع یا DNA مدفوع مثبت یا غیرطبیعی باشد، برای مشخص شدن علت باید کولونوسکوپی انجام شود. مشاهده پولیپ یا ضایعه مشکوک در سیگموئیدوسکوپی و کولونوگرافی با سیتیاسکن نیز به بررسی کامل روده بزرگ با کولونوسکوپی نیاز دارد. نتیجه غیرطبیعی غربالگری الزاما به معنای وجود سرطان نیست؛ زیرا پولیپ، بواسیر یا برخی خونریزیهای گوارشی نیز میتوانند چنین نتیجهای ایجاد کنند.
جمعبندی…
در نهایت، آزمایشهای غربالگری سرطان روده به عنوان ابزاری حیاتی برای شناسایی زودهنگام و پیشگیری از این بیماری تهدیدکننده، نقش بسیار مهمی در بهبود سلامت عمومی دارند. با توجه به اینکه این آزمایشها میتوانند شانس درمان موفقیتآمیز را افزایش دهند، مشاوره با پزشک متخصص و انتخاب روش مناسب بر اساس عوامل فردی مانند سن، سابقه خانوادگی و وضعیت سلامت عمومی ضروری است.
