جراحی سرطان روده بزرگ یکی از مهمترین بخشهای درمان این بیماری است، اما انتخاب زمان و نوع جراحی به محل تومور، اندازه و مرحله سرطان و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد. آگاهی از روند درمان، آمادگیهای قبل از عمل و مراقبتهای بعد از آن، نگرانی بسیاری از بیماران و خانوادههایشان را کاهش میدهد. دکتر امیر حسین امامی میبدی، فلوشیپ فوق تخصصی جراحی کولورکتال، در درمان جراحی بیماریهای روده بزرگ فعالیت دارند و برنامه درمانی هر بیمار را بر اساس شرایط او تعیین میکنند همچنین شناخت گزینههای جراحی و مسیر بهبودی نیز به بیمار کمک میکند با دید روشنتری روند درمان را دنبال کنید.
چه زمانی جراحی سرطان روده بزرگ انجام میشود؟
در طول درمان سرطان روده بزرگ، جراحی زمانی در نظر گرفته میشود که تومور قابل برداشتن باشد و خارج کردن بخش درگیر روده، امکان کنترل بیماری را فراهم کند. در بسیاری از موارد سرطان روده بزرگ، برداشتن تومور و قسمتی از بافت سالم اطراف آن بخش اصلی درمان است البته تصمیمگیری درباره جراحی به مرحله سرطان، محل و اندازه تومور، درگیری غدد لنفاوی و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.
در برخی بیماران، جراحی پیش از درمانهای دیگر انجام میشود و در شرایطی نیز ممکن است شیمیدرمانی یا سایر روشهای درمانی پیش از عمل توصیه شود همچنین اگر تومور باعث انسداد، خونریزی شدید یا سوراخ شدن روده شده باشد، جراحی برای برطرف کردن عارضه اهمیت بیشتری پیدا میکند.
جهت مشاوره با دکتر امیرحسین امامی میبدی فرم زیر را پرکنید.
انواع جراحی سرطان روده بزرگ
نوع عمل بر اساس محل قرارگیری تومور، میزان درگیری روده و شرایط جسمی بیمار انتخاب میشود، هدف اصلی هم برداشتن قسمت سرطانی همراه با حاشیه مناسب و غدد لنفاوی مرتبط با آن است.
کولکتومی
در کولکتومی، بخشی از روده بزرگ که تومور در آن قرار دارد به همراه بافتها و غدد لنفاوی مرتبط برداشته میشود، میزان برداشت روده به محل و وسعت درگیری بستگی دارد و در همه بیماران یکسان نیست. پس از خارج کردن قسمت درگیر در صورت امکان دو سر سالم روده به یکدیگر متصل میشوند این اتصال به بازگشت مسیر طبیعی دفع کمک میکند.
جراحی لاپاراسکوپی
در جراحی لاپاراسکوپی روده، عمل از طریق چند برش کوچک و با استفاده از ابزارهای مخصوص و دوربین انجام میشود. در صورت مناسب بودن شرایط بیمار، این روش امکان برداشت بخش درگیر روده را فراهم میکند. انتخاب لاپاراسکوپی به عواملی مانند محل و اندازه تومور، وضعیت بیمار و نظر جراح بستگی دارد در برخی شرایط، جراحی باز گزینه مناسبتری خواهد بود.
جراحی باز
در جراحی باز برای دسترسی مستقیم به روده، برش بزرگتری در شکم ایجاد میشود. این روش در برخی تومورهای بزرگ، شرایط پیچیده یا مواردی که جراحی کمتهاجمی مناسب نیست، مورد استفاده قرار میگیرد. جراح پس از دسترسی به ناحیه مورد نظر، قسمت درگیر روده و بافتهای مرتبط را خارج میکند.
جراحی همراه با ایجاد استومی
در برخی بیماران، اتصال دو بخش سالم روده بلافاصله پس از برداشت تومور امکانپذیر نیست یا انجام آن به صلاح بیمار نیست. در چنین شرایطی ممکن است مسیر دفع از طریق استومی به سطح شکم هدایت شود. استومی میتواند موقت یا دائمی باشد و تصمیم درباره آن به محل جراحی و وضعیت روده بستگی دارد.
آمادگی قبل از جراحی سرطان روده بزرگ
آمادگی مناسب پیش از عمل به کاهش خطر عوارض و فراهم شدن شرایط بهتر برای جراحی و دوره نقاهت کمک میکند، اقدامات لازم با توجه به وضعیت بیمار و نوع جراحی توسط تیم درمان مشخص میشود.
- انجام آزمایشهای خون و بررسیهای لازم پیش از جراحی بر اساس نظر پزشک
- انجام تصویربرداریها و بررسیهای تشخیصی مورد نیاز برای تعیین محل و وسعت بیماری
- اطلاع دادن درباره تمام داروهای مصرفی، بیماریهای زمینهای و حساسیتهای دارویی
- رعایت رژیم غذایی و دستورهای مربوط به آمادهسازی روده طبق توصیه پزشک
- مصرف یا قطع برخی داروها تنها با نظر پزشک و پیش از زمان تعیینشده برای عمل
- رعایت دستورهای مربوط به ناشتا بودن پیش از جراحی
- توجه به وضعیت تغذیه، دریافت مایعات و آمادگی جسمی پیش از عمل طبق نظر تیم درمان
مراحل جراحی سرطان روده بزرگ چگونه انجام میشود؟
روند جراحی از ارزیابیهای پیش از عمل شروع شده و با برداشت بخش درگیر روده و بررسی بافت خارجشده ادامه پیدا میکند، توجه داشته باشید که جزئیات عمل با توجه به شرایط بیمار و روش انتخابشده متفاوت است.
بررسی و آمادهسازی بیمار
پیش از شروع عمل وضعیت عمومی بیمار، آزمایشها و نتایج تصویربرداری بررسی میشود. محل تومور و میزان درگیری روده نیز برای برنامهریزی دقیق جراحی مورد توجه قرار میگیرد. نوع بیهوشی و روش انجام عمل نیز پیش از جراحی مشخص میشود.
دسترسی به روده و شناسایی تومور
جراح با توجه به روش انتخابشده، از طریق برش شکمی یا برشهای کوچک لاپاراسکوپی به روده دسترسی پیدا میکند سپس قسمت درگیر و بافتهای اطراف آن بررسی میشوند تا محدوده مناسب برای برداشت مشخص شود.
برداشتن قسمت درگیر روده
در این مرحله، بخش حاوی تومور همراه با حاشیه مناسب از بافت و غدد لنفاوی مرتبط برداشته میشود که میزان برداشت بر اساس محل تومور و ویژگیهای بیماری تعیین میشود تا بافت درگیر به طور مناسب خارج شود.
اتصال بخشهای سالم روده
اگر شرایط بیمار و وضعیت روده اجازه دهد، دو سر سالم روده به یکدیگر متصل میشوند. این کار مسیر طبیعی عبور محتویات روده را حفظ میکند. در برخی شرایط، به دلیل وضعیت روده یا شرایط جراحی، ایجاد استومی نیز در نظر گرفته میشود.
بررسی نمونه جراحی
بافت خارجشده برای بررسی پاتولوژی ارسال میشود. نتیجه این بررسی اطلاعات مهمی درباره ویژگیهای تومور و میزان درگیری بافتها ارائه میدهد و در تصمیمگیری درباره ادامه درمان نقش دارد. دکتر امیر حسین امامی میبدی بهترین جراح سرطان روده با توجه به شرایط بیمار و نتایج بررسیها، مسیر درمان را مشخص میکنند.
ویدیو زیر را که در خصوص جراحی سرطان روده بزرگ است مشاهده کنید.
فیلم جراحی سرطان روده بزرگ
مراقبتهای بعد از جراحی سرطان روده بزرگ
مراقبتهای پس از عمل بخش مهمی از روند بهبودی است و باید مطابق دستور جراح و شرایط جسمی بیمار انجام شود؛ تغذیه مناسب، تحرک تدریجی و توجه به علائم هشدار در این دوره اهمیت زیادی دارد.
- مصرف داروها دقیقا طبق دستور پزشک و خودداری از تغییر خودسرانه دوز یا زمان مصرف
- شروع تغذیه و افزایش تدریجی تنوع غذاها بر اساس تحمل دستگاه گوارش و توصیه تیم درمان
- نوشیدن مایعات کافی در صورت نداشتن محدودیت پزشکی برای جلوگیری از کمآبی بدن
- شروع راه رفتن و فعالیتهای سبک به صورت تدریجی و مطابق نظر پزشک
- مراقبت از محل برش جراحی و توجه به علائمی مانند قرمزی، تورم، ترشح یا باز شدن زخم
- رعایت توصیههای مربوط به استومی در بیمارانی که استومی دارند.
- مراجعه به پزشک در صورت بروز تب، درد شدید یا رو به افزایش، استفراغ مداوم، خونریزی یا تغییرات نگرانکننده در دفع
آیا جراحی سرطان روده بزرگ موفقیتآمیز است؟
بله، انجام جراحی بهخصوص در مراحل اولیه سرطان روده بزرگ میتواند موفقیت زیادی داشته باشد و گاهی به درمان کامل منجر شود البته که میزان موفقیت به مرحله سرطان، گسترش بیماری، امکان برداشت کامل تومور، وضعیت عمومی بیمار و مهارت جراح بستگی دارد. در مراحل پیشرفته نیز جراحی ممکن است همراه با شیمیدرمانی برای کنترل بیماری و کاهش علائم انجام شود.
سوالات متداول مربوط به جراحی سرطان روده بزرگ
احتمال عود سرطان به عواملی مانند مرحله بیماری، ویژگیهای تومور، میزان درگیری غدد لنفاوی و پاسخ به درمانهای تکمیلی بستگی دارد به همین دلیل، پایان جراحی به معنای پایان پیگیریهای پزشکی نیست.
مقدار رودهای که برداشته میشود به محل قرارگیری تومور و میزان گسترش آن بستگی دارد بخش درگیر به همراه حاشیهای از بافت سالم و غدد لنفاوی مرتبط برداشته میشود و تلاش میشود تا حد امکان عملکرد طبیعی روده حفظ شود.
رژیم غذایی پس از عمل باید به صورت تدریجی و متناسب با وضعیت دستگاه گوارش بیمار پیش برود. در ابتدا ممکن است غذاهای سبک و قابل هضم بهتر تحمل شوند و سپس با بهبود شرایط، تنوع غذایی افزایش پیدا کند.
نیاز به شیمیدرمانی پس از جراحی برای همه بیماران یکسان نیست. مرحله سرطان، نتیجه بررسی پاتولوژی، درگیری غدد لنفاوی و سایر ویژگیهای تومور در این تصمیم نقش دارند. در برخی بیماران، شیمیدرمانی پس از عمل برای کاهش خطر بازگشت بیماری توصیه میشود و در برخی شرایط نیز ممکن است نیاز نباشد.
جمع بندی….
جراحی سرطان روده بزرگ با توجه به محل تومور، مرحله بیماری و شرایط عمومی بیمار به روشهای مختلفی انجام میشود و برنامه درمانی برای همه افراد یکسان نیست. آمادگی دقیق پیش از عمل و رعایت مراقبتهای بعد از جراحی، بخش مهمی از مسیر بهبودی را تشکیل میدهد همچنین نتیجه پاتولوژی نیز در تعیین ادامه درمان و نیاز به روشهایی مانند شیمیدرمانی اهمیت دارد. توجه داشته باشید که پیگیری منظم پس از درمان نیز برای بررسی وضعیت بیمار و تشخیص زودهنگام هرگونه تغییر اهمیت دارد.
